Een boek over het begijnhof van Overijse, met zijn kapel of kerk, mulières religiosae en armenzorg, 1264-2018

Het kan velen verwonderen, maar geprangd tussen het zwembad, het cultuurcentrum den Blank en de Vuurmolen staat de oeroude begijnhofkapel van Overijse. Hier werd in 1264 (!) een begijnhof (je) gesticht, waarvan de kapel een laatste relict is. Een begijnhof ook dat weinig of niet gekend is in de geschiedschrijving. Het begijnhof als instelling in Overijse heeft eeuwenlang (1264-1650) stand gehouden en werd mettertijd ingeschakeld in de plaatselijke armenzorg (1650-1965). Een verhaal ook van eeuwenlang vallen en opstaan, oorlog en vrede.

Piet Van San, bestuurslid van de heemkundige kring de Beierij van IJse vzw, onderzocht de voorbije 11 jaren minutieus de geschiedenis van begijnen en hun begijnhof (met de kapel) in Overijse. Hij schreef hierover een toegankelijk boek dat als het 30e nummer verschijnt in de reeks van de geschiedenis van het Land tussen Lane en IJse. Het boek neemt u gepassioneerd mee doorheen de meer dan 750 jaar omvattende geschiedenis van  Overijse en haar begijnhof, kapel, religieuzen en armenzorg tussen 1264 en 2018.

Drie inleidende hoofdstukken gidsen u door het ontstaan van de begijnenbeweging in Brabant en het begijnhof van Overijse in het bijzonder. Vervolgens bekijken we eeuw na eeuw hoe het was in Overijse met het begijnhof en haar kapel om te eindigen met de beschrijving van de toestand van de begijnhofkapel begin 2018. We noteerden gedurende het historisch onderzoek ook ongeveer 1800 namen van Overijsenaren die vooral in de rekeningen van het begijnhof tussen 1509 en 1790 terug te vinden waren. Een nieuwe bron ook voor verder familieonderzoek.

Het resultaat is een mooi boek, gedrukt volgens de regels van de kunst, met een harde kaft, op formaat 24,5 x 29 cm, dat 180 + 48 pagina’s en 85 illustraties telt. Illustraties ook uit diverse musea en verzamelingen die voor het eerst ontsloten worden, of gemaakt werden in samenwerking met Fotokring Kreatief uit Overijse, maar ook met enkele tekeningen van de jonge kunstenares Silke Reyntjens uit Overijse. SD WORX, de gemeente Overijse en KBC maakten deze publicatie mee mogelijk.

Voorinschrijven op het boek kan tot einde mei 2018 en door storting van:

30 euro op ‘Begijnhof Overijse’ met rekeningnummer BE70 7340 4425 3025. Het boek komt na de voorinschrijving in de handel voor 35 euro. Bij voorinschrijven ontvangt U in het najaar een uitnodiging voor de feestelijke presentatie van het boek.

Omwille van de nieuwe privacywetgeving wordt geen lijst met de voorintekenaars opgenomen. De verzending binnen de Druivensteek is gratis. Voor verzending erbuiten dient u 10 euro toe te voegen. Of u kan het boek, elke eerste zaterdag van de maand tussen 9 en 12 uur ophalen op de Beierijzolder in de ‘Bonte Os’, op het Justusplein in Overijse (vanaf het najaar).

Door Piet Van San

In Memoriam Ivo De Boeck

Op 24 januari 2018 overleed na een ongeval in Tenerife (Spanje) Ivo De Boeck, bestuurslid van de Beierij. In een overvolle Sint-Martinuskerk in Overijse centrum werd op zaterdag 3 februari afscheid genomen van Ivo. Namens de Beierij nam Piet Van San het woord. Hierna de integrale tekst van zijn hommage.

 

Beste ouders van Ivo, dag Isabelle, Eline en Mimi, dag Kim,

Beste familie, vrienden, kennissen en aanwezigen vandaag in de Sint-Martinuskerk van Overijse,

 

Ook de Heemkundige Kring van Overijse, de Beierij, deelt vandaag in uw rouw want Ivo was ongeveer 15 jaar lang een van onze markantste bestuursleden. Een tochtgenoot, een kameraad van vele jaren.

Wij bieden langs deze weg ons diep medeleven aan bij dit grote verdriet dat het overlijden van Ivo is.

Wanneer we begin deze week in de bestuursploeg van de Beierij met elkaar contact zochten om een gedragen getuigenis over Ivo op te stellen, waren we niet verrast over de volgende uitspraken: creatief, kritisch, een organisator, een gulle lach, een vlotte spreker met een grote kennis van onze lokale geschiedenis. Met andere woorden dit was Ivo in de hoofden van de bestuursleden van de Beierij.

 Zelf herinner ik me nog heel goed de organisatie van erfgoeddag 2003 hier in Overijse. Het thema was reizen. De gemeente vroeg of we erfgoeddag konden organiseren en stuurde cultuur medewerker Ivo De Boeck van ‘den Blank’ ter ondersteuning. Na een uurtje overleg werd, op initiatief van Ivo uiteraard, gekozen voor het thema ‘ De Laatste Reis’. Een heel eigenzinnig alternatief, maar netjes binnen de lijnen gekleurd. Nog een uur later had Ivo de bestuursploeg van de Beierij zo zot gekregen om de uitnodiging voor de leden van de Beierij te versturen via een fake doodsbrief. Het tekent Ivo ten voeten uit. Wijlen dr. Raymond Denayer en ikzelf vonden dit laatste er over, maar we konden er niet tegen open Ivo kreeg zijn zin. We hebben trouwens nooit een groter succes gekend voor Erfgoeddag zodat we twee weken later de wandelingen nog eens mochten overdoen om de talrijke deelnemers van de  wachtlijst te kunnen gidsen. Mooie herinneringen die voortaan toch bitter smaken, nu jij Ivo,  jouw laatste reis zoveel te vroeg aanvat.

Wanneer we deze week onze souvenirs doorzochten naar verder werk van Ivo vonden we de mooie landkaart terug die hij ontwierp voor het project ‘Tussen torens van kerken en kastelen’ maar ook de omslag van het boekje rond erfgoeddag 2006 over ‘Kleuren in Harmonie’. Prachtige eigentijdse ontwerpen die tijdloos mooi zijn.

Wanneer we in de Beierij omstreeks 2000 begonnen te zoeken naar een andere ontsluiting van onze werking, naar een verbeterde maatschappelijke inbedding, wees Ivo ons de weg. Hij leerde ons om het product heemkunde anders te verpakken en een nieuw podium te geven. Persconferenties, dag en weekbladpers, ROB of Ring TV werden voortaan steevast uitgenodigd op onze buitenactiviteiten wat crescendo leidde tot veel volk als we iets organiseerden. Ivo kende dit spel door en door en blijkbaar kon men hem niets ter zake weigeren. Na verloop van tijd werd de cultuurprijs van Overijse hervormd want de Beierij won in die jaren toch altijd. Ook voor dit causaal verband wijzen we naar onze schalkse ruiter die Ivo was.

Ivo schreef zelf ook enkele gewaardeerde jaarboeken voor de Beierij, met name het boek over Chocolade en Maleizen en het boekje over Francqui, dit naast tal van andere bijdragen. Hij gidste daarenboven ook graag en veel voor de Beierij. Twee wandelingen, door hemzelf ontworpen, gidste hij en hij alleen. Met name de Vrouwenwandeling Overijse en de Vleermuiswandeling. Hij kon trouwens gidsen als geen ander en nam zijn publiek mee met een flair waar ik eigenlijk een stukje jaloers op was.

Ivo presenteerde ook graag. Zijn masterproef voor de Beierij was zeker de openingsavond van de tentoonstelling over Wereldoorlog I in ‘den Blank’  in 2014 die hij volledig aan elkaar praatte, één van de hoogtepunten uit de Beierijwerking van de voorbije jaren.Volledigheidshalve vermelden we nog dat Ivo de Beierij vertegenwoordigde op de vergaderingen van Regionaal Landschap Dijleland en V.V.V. Overijse.

De laatste jaren kende Ivo privé problemen die ook zijn vrienden in de Beierij niet zijn ontgaan en waarmee ook wij het soms moeilijk hadden. Hij bleef echter aan boord want hij had de voorbije jaren, zoals u kon merken, heel veel krediet opgebouwd, waarop hij kon en mocht teren van zijn vrienden in de Beierij. Vorige zomer was hij pertinent aanwezig op onze studiedag over de Tweede Wereldoorlog, waar we in 2020 mee aan de slag gaan. Ivo nam op zich onze documentatie over ‘Ontspanning in Wereldoorlog II in Overijse’ als thema te zullen uitwerken. Honderden bladzijden waarvan wij gerust waren dat hij er alweer iets mooi van zou maken. Het laatste nummer van het tijdschrift van de Beierij, Zoniën 2017 n° 4, schreef Ivo helemaal alleen vol voor Overijse. Hij schreef enthousiast over de ‘Bunkers uit Wereldoorlog II en de vleermuizen’, de kasteelmuur en het ontcijferen van oud schrift.

Het is zijn afscheid aan de Beierij geworden want in januari verontschuldigde hij zich voor de bestuursvergadering. Hij klonk enthousiast, want keek uit naar een reisje naar Tenerife.

Ik had de voorbije maanden soms het gevoel van een nieuwe doorstart door Ivo. Hij was terug van even weggeweest in ons midden. Het heeft niet mogen zijn. De Beierij is een bestuurslid kwijt. De man die ons de voorbije jaren de weg wees bij het afstoffen van onze werking en activiteiten. Onze tochtgenoot van vele jaren en een goede vriend.

Dag Ivo, vanwege de dankbare vrienden van de heemkundige kring de Beierij.

Monumentale parels in Overijse

‘As ge goeste’n èt ve te goe wandele’ met de Beierij…

… noteer dan de Marktdag van zaterdag 19 augustus 2017 in uw agenda. De Druivenfeesten, die dit jaar in het teken staan van ons sappige dialect, hebben weer heel wat te bieden. Zo zullen de 19e de straten van Overijse een gezellige drukte kennen met talrijke kraampjes, braderie, animatie en de Verenigingenmarkt.

Naar goede gewoonte zullen onze heemkundige kring, Familiekunde Overijse en de Studiekring Wereldoorlog I en II, er te vinden zijn aan een stand in de Stationsstraat. Geïnteresseerden kunnen er grasduinen in boeken over onze streekgeschiedenis en familiekunde. Ook onze recente publicaties van het ledentijdschrift Zoniën en ons nieuwsblad De Kelle worden er aangeboden.

Twee van onze heemkundigen zullen historische wandelingen gidsen doorheen het dorp. Zo stippelde Beier Erik Vanfroyenhoven voor u een mooi en boeiend traject uit langs pittoreske hoekjes en verdwenen monumenten in de Leegheid en de Dreef. Het notariskasteel, een ziekenhuis en een hoveniershuisje zullen voor even opnieuw hun plek in het landschap veroveren. De wandeling brengt u vervolgens naar een serre in de Kouterstraat, waar wordt teruggeblikt op de druiventeelt in Overijse. Met Ivo De Boeck kunt u vleermuizen ontdekken op een verborgen plek met een geschiedenis, i.s.m. Natuurpunt Druivenstreek.

Aandachtige wandelaars kunnen nadien deelnemen aan een klein kwisje, waarna een gelukkige winnaar uitgeloot wordt. Deze mag zich verheugen op een leuke Beiers-verrassing.

Vertrekpunt is de infostand van De Beierij van IJse in de Stationsstraat.

Om 14u30 start de wandeling ‘Vleermuizen in Overijse’ met Ivo De Boeck als gids, i.s.m. Natuurpunt Druivenstreek.

Om 15 uur start de wandeling ‘Monumentale parels in Overijse’ met privébezoek met Erik Vanfroyenhoven als gids.

Deelnemen kan mits betaling ter plaatse van 1 euro voor leden van de Beierij van IJse en 5 euro voor niet-leden.

 

Afspanning Sint-Martinus, Leegheid Overijse, rond 1900.

Afspanning Sint-Martinus, Leegheid Overijse, rond 1900. Archief M.T.

 

 

Op reis met de Beierij van IJse 2017

Noteer alvast de datum zaterdag 30 september 2017 in je agenda! Dit jaar bezoekt de Beierij het kasteel Marnix van Sint Aldegonde in Bornem.  Onze daguitstap kadert in het project ‘Cultuur in je buurt’ waarbij Eizer in de kijker staat. Daar de familie de Marnix nauwe banden heeft met Eizer, was de keuze voor de bestemming snel gemaakt.

Meer details over het programma volgen later.

Lezing ‘Vertrokken met de VOC’

In de 18 eeuw vertrokken meerdere Brabanders met de Verenigde Oost-Indische Compagnie naar Oost-Indië. Ook enkele Overijsenaren ondernamen deze verre en avontuurlijke reis. Op dinsdag 14 maart 2017 vertelt Herman Swinnen tijdens een boeiende lezing meer over deze ‘uijtlandighe’ verwanten.

Waar? In het Bezoekerscentrum Dru!f, Den Bonten Os, Waversesteenweg 2 te Overijse.

Wanneer? Vanaf 20u30, na de Algemene vergadering van de Beierij van IJse.

Tentoonstellingsbezoek voor Beierijleden – De school van Tervuren. Pupillen en epigonen

Op het einde van de 19de eeuw stuurde meester Joseph Coosemans, die tot professor benoemd werd aan het Hoger Instituut voor Schone Kunsten te Antwerpen, zijn pupillen en hun vrienden naar Tervuren om er, in het spoor van Boulenger, Asselbergs, Huberti, Montigny, Verheyden, e.a., het dorp, de omgeving en het Zoniënwoud op doek of paneel te vereeuwigen, zoals hij dat zelf ook had voorgedaan. Deze leerlingen noemen we vaak de 3de generatie van de Tervuurse School.

Tijdens de oorlogsjaren en in de naoorlogse periode – eigenlijk tot heden toe – volgden nog talrijke schilders in het spoor van de 19de-eeuwse meesters. Er waren echte Tervurenaars bij, zoals Auguste Istas, Jan Lyben en de broers Rik en Fik De Reymaeker, maar de meesten kwamen van heinde en ver om dezelfde sites op doek te brengen als hun beroemde voorgangers. De vereniging ‘De Vrienden van de School van Tervuren’ heeft sinds haar ontstaan regelmatig werken aangekocht van deze epigonen, maar vele schilderijen werden geschonken door leden of door andere families uit Tervuren.

Het loont absoluut de moeite om deze bijzondere natuurtaferelen en dorpsgezichten te komen bewonderen in het museum. U zal merken dat de landschapsschilderkunst op een hoog niveau tot op heden stand heeft gehouden.

De tentoonstelling is te bezoeken in het Hof van Melijn, Melijndreef 6, 3080 Tervuren.

De heemkundige kring De Beierij van IJse organiseert een geleid bezoek aan deze tentoonstelling op zaterdag 10 september 2016.

Toegangsprijs: 1,50 euro aan groepstarief. De gids wordt betaald door de heemkundige kring.      

Afspraak om 13:30 uur op het Stationsplein. Mogelijkheid tot carpoolen.

Vooraf telefonisch inschrijven is noodzakelijk. Het aantal plaatsen is beperkt tot 15 deelnemers. Aanmelden bij Carine Willaert 0476 45 31 28.

Speuren in familiedocumenten

Heb jij in het familiearchief documenten zoals briefomslagen, postkaarten, brieven, foto’s, akten, etc… en wens je te weten, of ben je gewoon nieuwsgierig, wat ze historisch of financieel kunnen betekenen? De Beierij biedt je een mooie gelegenheid hierover wat meer te vernemen.

Op zaterdag 1 oktober 2016 tussen 9 en 12 uur in ‘Den Bonten Os’ op de zolder, in de archiefruimte van de Beierij kan je terecht bij bestuurslid Piet Van San. Piet is commissaris literatuur, jurylid voor de disciplines postgeschiedenis, traditionele filatelie en literatuur bij de Koninklijke Landsbond van Belgische Filateliekringen. Hij is tevens voorzitter van de (filatelistische) Studiekring Wereldoorlog  I en II  en is verbonden met een aantal nationale en internationale veilinghuizen voor de expertise van oude documenten die verzonden werden via de post, bodediensten, etc. Hij zal trachten je wegwijs te maken in jouw familieschatten. Maximum een kwartier per persoon.

Deelname in de kosten: 1 euro voor leden van de  Beierij, 5 euro voor niet-Beiers. Geïnteresseerd? Noteer dan alvast de datum in je agenda!

Historische wandelingen tijdens de Druivenfeesten

Ook dit jaar zal onze heemkring, samen met Familiekunde Overijse en Studiekring Wereldoorlog I en II, aanwezig zijn op de Verenigingsmarkt op zaterdag 20 augustus 2016, van 9 tot 17 uur. Traditiegetrouw worden de recente publicaties aangeboden zoals het ledenblad en de jaarboeken. Geïnteresseerden kunnen tevens grasduinen in bijzondere uitgaven en bij het antiquariaat zelfs uitzonderlijke edities op de kop tikken. Breng ons zeker een bezoekje!

Diezelfde dag zullen onze enthousiaste heemkundigen Ivo en Erik twee bijzondere historische wandelingen gidsen. Ze stippelden een verrassend parcours uit en nemen u mee op een tochtje doorheen de lokale geschiedenis naar mooie plekjes in het dorp.

Vertrekpunt: de infostand van de Beierij van IJse op het Begijnhofplein.

14 uur: Start van de ‘Bisdomwandeling’ met Ivo als gids.

14u30: Start van de ‘Aparte druivenwandeling met privé-bezoek’ met Erik als gids.

Deelname: 1 euro voor de Beierijleden, 5 euro voor niet-leden.

Iedereen is van harte welkom!

 

Prentkaart DjTimme001

Op uitstap met de Beierij

Noteer alvast in uw agenda:

  • Op zaterdag 20 augustus 2016 neemt de Beierij van IJse deel aan de jaarlijkse marktdag in Overijse. Ook een mooie gelegenheid voor geïnteresseerden om eens kennis te maken met onze vereniging. Die dag zullen tevens begeleide wandelingen in de omgeving georganiseerd worden.
  • Op zaterdag 10 september 2016 bezoeken we de collectie schilderijen van de ‘school van Tervuren’ in het Hof van Melijn.
  • De jaarlijkse Beierijreis gaat door op zaterdag 24 september 2016 en brengt ons dit jaar naar het slot van Anholt in Duitsland.
  • Op zaterdag 1 oktober 2016 krijgt u de kans om meer te weten te komen over uw oude familiedocumenten. Afspraak in de Bonten Os van 9 tot 12u.

 

Erfgoeddag – Zondag 24 april 2016

De erfgoeddag van dit jaar stond in het teken van ‘rituelen’. We kunnen terugblikken op een geslaagde dag. De bijzondere mis in de Sint-Martinuskerk, met Latijnse liederen, van elkaar gescheiden mannen en vrouwen en een alerte Suisse, deed iedereen meteen in een niet eens zo ver verleden duikelen. Onder een ietwat aarzelende zon trok vervolgens, voor het eerst sinds ruim veertig jaar, de processie door het centrum. De mooie tentoonstellingen in de kerk en in Den Bonten Os illustreerden op een sprekende manier enkele christelijke rituelen met onder meer oude doopkleedjes, communieprentjes, een rijke collectie bid- en doodsprentjes, wenskaarten en enkele foto’s van de processies in Overijse uit de jaren 1920 en 1940. Tijdens de begeleide wandelingen kregen de deelnemers van hun gidsen nog heel wat informatie mee over de geschiedenis van het dorp.

Dank aan alle deelnemende verenigingen, de vele vrijwilligers en de gemeente voor hun enthousiaste inzet!

DSC_0081